Intervista e ambasadorit dhënë për portalin "MKD.mk" [fr] [mk]

Të shtunën, më 16 shkurt, ambasadori dha një intervistë për portalin "MKD.mk". Ai aty trajton situatën në vend dhe në rajon pas ratifikimit të Marrëveshjes së Prespës, si dhe zgjedhjet presidenciale, si një fazë e re demokratike në rrugën drejt integrimit evropian. Ambasadori gjithashtu përgjigjet në pyetjet që lidhen me luftën kundër korrupsionit dhe procesin e reformave.

JPEG

Ju erdhët në cilësi të ambasadorit në Republikën e Maqedonisë dhe nëse jeni shëndosh e mirë, kur do të përfundojë mandati juaj, do të largoheni nga Republika e Maqedonisë së Veriut. Si e ndjeni këtë ndryshim, si e shikoni këtë nga perspektiva juaj?

- Kur arrita këtu, më thanë se ose ky vend do të kthehet në rrugën e integrimit evropian dhe në rrugën e integrimit euro-atlantik, ose do të mbetet në një rreth vicioz të mbyllur. Në rastin e parë më thanë që do të kisha shumë punë, e në të kundërtën, nëse do të ndodhte opsioni i fundit, nuk do të kisha punë. Jam me të vërtetë i lumtur që ndodhi opsioni i parë, edhe pse disa ishin tejet të dyshimtë në këtë drejtim.


Do ta keni të vështirë të mësoheni të thoni Republika e Maqedonisë së Veriut?

- Kemi pasur shembuj të tillë, ku harta e botës ka ndryshuar. Republika e Çekisë, Sllovakia. Kam qenë në Jugosllavi, pastaj në Serbi dhe Mal të Zi, e mandej vetëm në Serbi, kështu që, mendoj se në rajon do të mësohemi me këtë. Por, e vërej se njerëzit kanë mbetur të njëjtë. Të dhënë ndaj kulturës, traditës, e ndërkaq emri është vetëm njëri prej gjërave. Bota ndryshon, por njerëzit mbeten.

Pas nënshkrimit të Protokollit për Anëtarësim në NATO, filloi ratifikimi i Protokollit në parlamentet kombëtare. A ka njoftime nga Franca se Protokolli do mund të ratifikohet shpejt? Cila është procedura vijuese në Francë?

- Procedura te ne parashikon ratifikimin nga kuvendi. Asambleja Kombëtare Franceze, gjegjësisht parlamenti, duhet ta vendosë atë në rend dite. Andaj nuk do të zbuloj një sekret, nëse them se duam që ratifikimi të ndodhë sa më parë, që të mund ta shprehim edhe një herë kënaqësinë me rezultatin e arritur.

Çfarë do të thotë kjo sa më parë ?

- "Më ngadalë" do të thotë midis 6 dhe 8 muaj. E gjithçka që do të jetë më pak se ky afat kohor do të jetë një sukses.

A keni ndonjë rol Ju me këshillat apo me raportet e juaja nga Maqedonia, në marrjen e këtij vendimi?

- Do të them vetëm se ambasadorët janë lobistë, dhe lobistët e mirë janë njerëz diskretë.

Na presin zgjedhje presidenciale, zbatimi i të cilave, ose mënyra se si do të zbatohen ato, do të ndikojë në vendimin e Brukselit për të caktuar një datë për fillimin e negociatave. Çfarë do të thotë për Ju zgjedhje presidenciale "të suksesshme"?

- Në lidhje me këtë pyetje, do të them që ne fillimisht po presim raportin e Komisionit mbi situatën në vend dhe reformat që duhet të zbatohen, në muajin prill. Pra, para rezultateve të zgjedhjeve. Por, është e qartë se cilësia e votimit, si dhe vetë zgjedhjet, do të jenë një provë për funksionimin e demokracisë në shtetin tuaj.
Kjo do të jetë ndoshta, mënyra më e mirë për të përfunduar një cikël, që u shënua me një sërë vështirësish dhe sfidash, që ndodhën më 27 prill, e pastaj të gjitha kundërshtimet dhe bojkoti, e të cilat së bashku, në tërësinë e tyre, nuk jepnin një pamje të mirë të sistemit funksional. Zgjedhjet presidenciale do të jenë të suksesshme nëse ndihmojnë në demokratizimin e vendit. Do të jetë një dëshmi e kapacitetit të partive, të qytetarëve, bashkësive, që të bien dakord bashkërisht, për një rregull se si duhet bashkëjetuar brenda vendit. Dhe nëse nuk ka një kapacitet të tillë, atëherë mund të shtrojmë pyetjen për çështjen e funksionimit të pjekurisë së mjaftueshme të vendit, për tu kyçur në një proces të integrimit evropian, i cili në vetvete përbëhet nga rregulla të lojës, që ndahen nga të gjithë.


Në të gjitha zgjedhjet dhe në të gjitha ngjarjet e rëndësishme në Kuvend, ne kalojmë një lloj testi të demokracisë. A jemi larg atij stabilizimit të duhur demokratik të vendit, siç thoni ju?

JPEG

- Është bërë përparim i theksuar. Si dëshmi e kësaj, do të them se të gjitha ato ligje që u miratuan me shumicë prej dy të tretash nga parlamenti, madje me më shumë se dy të tretat e shumicës, janë dëshmi se vendi ka një kapacitet të caktuar demokratik dhe se ky kapacitet duhet të përshëndetet. Të gjithë jemi të vetëdijshëm se ky kapacitet vjen kryesisht nga axhenda evropiane.

Ne e dimë se si janë siguruar këto dy të tretat e votave. Vallë a përbën kjo demokracinë?

- Përgjigja ime është te ajo që e thash pak më parë, pra një shumicë që ishte më e madhe se shumica e nevojshme e dy të tretave.

Por unë ju pyeta për ato dy të tretat e shumicës, që u siguruan për ndryshimet kushtetuese dhe të ngjashme ...

- Për ta unë do të them se shumica e njohën guximin e treguar nga ana e tetë deputetëve, që i`a dolën të shohin interesin e përgjithshëm, dhe nga ana tjetër do të citoj një thënie nga një shkrimtar dhe diplomat i njohur francez: "Edhe
Zoti shkruan drejtë, si duhet, por me një dorëshkrim të shtrembëruar".

Këta tetë deputetët, që ju i përmendët, panë interesin e përgjithshëm, por ata panë edhe interesin e tyre personal ...

- Ata nuk më kanë thënë gjë për këtë.


A ka Maqedonia mbështetjen e Francës për integrimin e saj në BE, nga fakti se më shpesh përmendet se pikërisht Franca, por edhe Holanda, janë të rezervuara në lidhje me zgjerimin e Bashkimit?

- Kolegu dhe miku im, ambasadori i Holandës, theksoi se: "Dëshirojmë të jemi miq që duan, domethënë që kërkojnë shumë dhe që janë të drejtë". Dëgjoj vetëm inkurajim për të ruajtur standardet e larta, sepse vetëm duke respektuar këto rregulla, mund të shpresojmë që me një shkrim të saktë dhe të duhur, do ta shkruajmë historinë e re.

Ju thoni se jeni miq që kërkoni shumë. A e fitoni atë që e kërkoni?

- Kemi shumë bindje, por edhe dëshmi se ka një mobilizim për Raportin e Priebes. Ai është ende në axhendën dhe rendin e ditës. Më parë ekzistonte axhenda e famshme 3-6-9, e tani Plani 18, të cilat dhanë përfundimin e duhur me një udhërrëfyes të qartë dhe mu si Komisioni Evropian, edhe ne dëshirojmë që së pari të votohen tekstet, sepse Komisioni Evropian fillimisht nënkupton të drejtën, por ne jemi të interesuar po aq edhe për zbatimin e atyre teksteve ligjore në terren. Dhe kjo është shumë e vështirë të matet.
Megjithatë, ne duam të shohim edhe frymën në të cilën këto masa zbatohen. Për shembull, është e rëndësishme që Komisioni Anti-korrupsion fillimisht të emërohet dhe formohet, por kjo nuk do të thotë se është më pak e rëndësishme të dihet se kush është pjesë e atij komisioni. Dhe pse është pjesë e atij komisioni.

Kur flisni për Komisionin Anti-korrupsion, sipas mendimit tuaj, a ishte e drejtë dhe në rregull mënyra me të cilën u zgjodh ky Komision?

JPEG

- Nuk më takon mua të gjykoj për këto gjëra, punoj më shumë në frymën e funksionimit të institucioneve. Nëse vetëm votohen ligje dhe pastaj bëhet gjithçka për të mos u zbatuar ato, kjo do të thotë humbje e kohës dhe e parave. Pa nënvlerësuar rëndësinë e zbatimit të ligjeve, unë do të them se ka kritere të tjera të rëndësishme, të tilla si funksionimi i vërtetë i shtetit, funksionimi i gjyqësorit, roli që duhet ta luajnë partitë politike.
Ne nuk mund të jemi të kënaqur duke thënë se emërimet po bëhen për të korrigjuar padrejtësinë nga e kaluara.

A ka ndonjë përparim në fushën e gjyqësorit?

- Në fillim, kishte konfuzion të madh, i cili ndoshta ishte i domosdoshëm për sa i përket modelit që duhej të zgjidhej, por tani mendoj se ka një vizion më të qartë se çfarë duhet bërë. Së pari duhet të merret parasysh tradita juaj gjyqësore, por edhe njerëzit e gjyqësorit, ashtu siç janë, veçanërisht në kontekstin kur ka pasur një përqendrim të madh të pushtetit në pushtetin ekzekutiv. E gjithë kjo, jo vetëm që ka aspekte negative, sidomos në periudhën e tranzicionit, kur është shumë e rëndësishme të tregojmë se ende po e mbajmë atë linjë. Por kjo linjë duhet të jetë evropiane, e jo vetëm të krijohet përshtypja, se po përndiqet një sistem i mëparshëm, nën sjelljen evropiane. Këto janë ca vështirësi, me të cilat janë përballur edhe vende të tjera, që tani janë anëtare të BE-së, dhe që ende vuajnë prej sfidave të njëjta. Ne dëshirojmë ta shmangim këtë vështirësi, sa më shumë që të jetë e mundur.
Nga ana tjetër, duhet të shikojmë situatat ashtu si janë, dhe jo vetëm të vëmë pengesa, sepse nëse presim që të bëheni të përsosur, do të presim për një kohë të gjatë, sepse edhe vet ne nuk jemi të përsosur. Prandaj, ambasada këmbëngul në bashkëpunimin me Akademinë e Gjyqtarëve dhe Prokurorëve, sepse gjykojmë se kjo është shumë thelbësore.

Kur flisni për traditën gjyqësore në vend, duke marrë parasysh dhjetë vitet e fundit, ne jemi larg një tradite gjyqësore evropiane, e mos të flasim më se sa larg asaj të përsosur ...

- Ju po e thoni këtë.

Pse ju nuk e mendoni këtë?

- Ajo që unë mund të vërej, sepse kemi obligime konsullore në lidhje me gjyqësorin, mendoj se kemi të drejtë kur përqendrojmë një pjesë të madhe të përpjekjeve tona në atë sektor.

JPEG

Kur është fjala për integrimin evropian, të gjithë, duke përfshirë edhe politikanët vendas, ekspertët dhe përfaqësuesit ndërkombëtarë, po flasin për vazhdimin e reformave. A jeni të sigurt se politikanët në vend e dinë saktësisht se çfarë do të thotë kjo, pra vazhdimi i reformave?

- Me numrin e madh të takimeve që kanë ndodhur, shpresoj sinqerisht që kjo "këngë" është tashmë familjare, e afërt për të gjithë. Por edhe këtu duhet të jemi vigjilentë dhe të kemi sy kritik, duke u përpjekur të ndihmojmë. Prandaj kemi filluar me një sërë seminaresh, veçanërisht për të ndihmuar Sekretariatin për Çështje Evropiane, për ta forcuar atë, në drejtim të hapjes së negociatave para anëtarësimit.

Si e shihni këtu rolin e opozitës, a janë gati të angazhohen ata në këtë proces reformash?

- Nga ajo që e shohim, opozita kalon nëpër të njëjtat momente përmes të cilave kaloi edhe LSDM-ja, kur humbi zgjedhjet në atë kohë. Ka disa mendime tek ata, por gjithashtu edhe një lloj konkurrence. Unë vetëm vërej se të gjitha këto konsiderata janë pjesë e një projekti të ardhshëm evropian. E më pas i lë të gjithëve brenda partisë, në radhët e opozitës, respektivisht të VMRO-DPMNE-së, që të shohin nëse zgjidhjet që propozohen janë zgjidhje që i afrojnë ose e bëjnë edhe më të vështirë rrugën drejt Bashkimit Evropian.

Por mendimet e tyre, të paktën sipas asaj që ata përsërisin çdo ditë, janë zgjedhje të parakohshme parlamentare dhe asgjë tjetër. Ata nuk flasin për reforma.

- Po flasin për gjithçka nga pak. Por është e vërtetë se ata janë më të fokusuar në këtë temë. Unë as nuk vendos, e as nuk gjykoj shkaqet e njërës apo tjetrës palë. Unë vetëm konstatoj se, ajo që ne kërkojmë është në lidhje me një axhendë të veçantë të reformave, por mbi të gjitha për një unitet në jetën politike të vendit rreth kësaj teme. Andaj çdo gjë që mund t`i përafrojë partitë e mëdha politike në axhendën e reformave është pozitiv, e në anën tjetër çdo gjë që nxit ndarje dhe grindje, më ngjan e një rëndësie dytësore në lidhje me perspektivën evropiane të vendit. Kjo do të thotë se demokracia është njëfarë gare brenda llojit, por në një moment të caktuar, duhet të përcaktojmë prioritetet, sidomos të dimë që ti përcaktojmë rregullat e lojës, që do të respektohen nga të gjithë, pra që të "fitojmë" apo "humbim" në zgjedhje, edhe atë sipas mënyrave të pranuara si nga njëra palë, ashtu edhe nga tjetra. Dhe në këtë drejtim duhet të investojmë edhe në zgjedhjet presidenciale.
Ndoshta ka edhe një tjetër pyetje. Pyetje kjo të cilën unë vet po e parashtroj, e që ka të bëjë me sistemin zgjedhor. Vallë, me këtë përqendrim të detyruar dhe personalizim në udhëheqjen e partisë, favorizohet jeta politike dhe hapja demokratike e partisë apo jo? Dhe në vend që të flasim për zgjedhjet, ndoshta duhet të fillojmë të mendojmë së pari për demokratizimin e partive politike dhe demokratizimin e vetë sistemit.

A mendoni se u duhet demokratizim partive politike?

- Unë kam dëgjuar se shumë njerëz e duan një gjë të këtillë.

Ngjarjet e fundit që ndërlidhen me punësimin dhe nepotizmin na shpijnë drejt "reformave" ... Ku do të na çojë kjo?

- Kjo lloj analize është befasuese, por interesante, sepse tregon gjendjen aktuale te sistemit. Kjo do të thotë që partitë konsiderohen si një derë ose një sportel për punësim. Por kjo është krejt e kundërta e asaj që ka të bëjë me standardet evropiane, andaj gjykoj se kjo meriton një mendim serioz rreth asaj që të ndryshohen, jo njerëzit, por standardet.
Ngase kudo ekziston një e drejtë e diskrecionit ndaj qeverisë për të emëruar persona dhe ata largohen më pas, pas largimit të qeverisë. Megjithatë, duhet të ketë një marrëveshje minimale që aty mos të ndërfuten dhe përzihen shkollat, spitalet, as shërbimet publike, të cilat për nga natyra janë jashtë qeverisjes politike në kuptimin e përgjithshëm të fjalës.
Mendoj se ky është edhe qëllimi i qeverisë.

Por në vend të një administrate efikase dhe jopartiake, arritëm në një situatë, në të cilën të gjithë kërkojnë një mënyrë për punësim në administratë dhe në forma tjera shtetërore, dhe nëse në atë kohë VMRO-DPMNE kryente punësime partiake, tani kemi punësime familjare.

- Për këtë temë, fushata jonë e fundit presidenciale na ka mundësuar që të tregojmë se askush nuk është imun ndaj kësaj çështje, por ne duhet të luftojmë kundër saj. Gjëja e dytë që do të doja të shtoja është se, ne duhet të jemi realistë për situatën në një shoqëri, por ajo që është më e rëndësishme është që të fillojë tendenca.
Është e qartë, se me këtë përfundon një periudhë e ndarjeve, që të fitohet një qeverisje e mjaftueshme e homogjenizuar, e cila do të jetë në gjendje të nis dhe të përfundojë me sukses rrugën evropiane. Tani mendoj se duhet të fillojë një fazë e re, në të cilën miqtë e Maqedonisë, gjegjësisht të Maqedonisë së Veriut, do të jenë të rreptë dhe të kujdesshëm. Dëshirojmë që kjo pikë e re fillestare të shënojë kthesë në fillimin e përfundimit të abuzimeve, sepse të gjitha fjalët që ju i përdorni në pyetjet e juaja, vlejnë për një vend të varfër, ku qeveria është burim i punësimeve. Prandaj, kjo është arsyeja, se pse është e nevojshme një prani shumë e ndryshme ekonomike, një garë e vërtetë ku do të fitojnë talentet dhe ndërmarrjet, që nuk do të jenë në “pronësi” të familjeve dhe mendoj se këtu bëhet edhe më e rëndësishme dhe më thelbësore pyetja për zhvillimin ekonomik të vendit.

E varfër apo jo, kjo po ndodh ….

- Ju e dini se sa është prodhimi i brendshëm bruto këtu, unë nuk e kam shpikur këtë, është këtu, dhe është më i ulëti në Evropë.

Po, andaj të gjithë duan të punojnë në institucione shtetërore ... dhe askush nuk dëshiron të flasë për atë se qyteti është i papastër, për shembull, por të gjithë duan punësim, që të vendosen diku. A është kjo normale për një vend që kërkon anëtarësim në BE?

- Ka shumë punë këtu. Unë nuk jam përgjegjës për këtë dhe as nuk mund të sjell një gjykim për këtë.

Nuk po them se ju jeni përgjegjës, por gjithë ajo, që ju dhe ambasadorët e tjerë e shihni, do të përfshihet në raportin e Komisionit Evropian. Po flasim nga ky aspekt.

- Një mendimtar i madh dhe guru (mësues) i krishterë, kur donte që t`i ftonte priftërinjtë të ndiqnin gjërat me vigjilencë dhe zgjuarsi, veçanërisht ndaj mëkatarëve, kërkonte që të tregoheshin të kujdesshëm ndaj tyre, e kësisoj gjithmonë u thoshte atyre: "Mos e shuani zjarrin që tymos, mos i shuani flakët, sepse nëse i shuani, nuk do të keni më asgjë.

Sa i përket NATO-s gjërat po ecin, Protokolli është ratifikuar, por cila është receta për sukses të negociatave me BE-në?

- Bashkimi kombëtar, vullnet i përditshëm politik për përvetësimin e standardeve evropiane dhe kapacitetet për koordinim. Kapacitete për të zbatuar në terren, të gjitha çështjet që janë votuar.

Do të thotë, kapacitet i institucioneve?

- Po. Por edhe vullnet politik që të zbatohen gjërat, sepse nganjëherë ka një vullnet politik që të mos bëhen gjërat. Një fjalë e urtë kineze thotë se « në ujë të turbullt, peshqit nuk mund të gjejnë ushqim». Vënia e peshqve në një ujë të ri dhe të pastër është një program dhe mision i vërtetë.

JPEG

publie le 18/02/2019

hautdepage